سبب شود معروض متخصص به تخصّص و متعيّن بتعيّن خاصى شود و عروض سبب شود كه معروض متنوع بنوع خاص شود تا صالح از براي قبول عرض گردد . به عبارت ديگر اگر ذات شئ معروض واقع شود بدون گرديدن نوع خاص جهت عروض ، عرض را ، عرض ذاتي نامند . بنابراين تحقيق لازم نيست عرض ذاتي مساوى معروض باشد بل كه ممكن است أخص از آن باشد و مع‌ذلك عرض ، از عوارض ذاتي محسوب شود مثل آنكه شيخ أعظم - ابن سينا - تصريح فرموده است : جميع فصول ذاتي اعراض ذاتي جنس مىباشند و مثل آورده است - انحناء و استقامت - را نسبت به خط و كذلك ناطق و صاهل نسبت به حيوان از عوارض ذاتي محسوب مىشوند . ولى عروض تعجّب نسبت به حيوان از عوارض ذاتي نيست از اين باب كه حيوان بايد داخل نوع انسان شود تا معروض تعجب واقع شود « 1 » . بهر حال اگر به نفس عروض عرض تخصّص و تعيّن حاصل شود ، عرض ،

--> ( 1 ) - شارح مفتاح - حمزه فنارى - عارض بواسطهء جزء أعم را از عوارض ذاتي دانست و حقير در طىّ اين مباحث وجه صحت كلام شارح مفتاح را كه از شيخ كبير صدر الدين رومى اخذ شده است بيان مىنمايد . - در ذيل بحث مربوط به عرض ذاتي و ملاك ( كون الشئ عرضا ذاتيا ) بيان مىشود كه عام و خاص مثل حيوان و انسان اگر چه بحسب مرتبه و مفهوم متغايرند و ليكن بحسب وجود خارجي متحدند و عوارض مخصوص حيوان مثل حركت ارادى باعتبار وجود خارجي محمول است بر انسان بلا شوب مجاز و ملاك عرض ذاتي آنست كه واسطه در عروض نداشته باشد و عرض از معروض بحسب واقع صحت سلب نداشته باشد ( فتأمل ) .